{"id":570,"date":"2021-05-18T23:07:00","date_gmt":"2021-05-18T23:07:00","guid":{"rendered":"https:\/\/openbaararchief.nl\/palestina\/?p=570"},"modified":"2021-05-18T23:07:00","modified_gmt":"2021-05-18T23:07:00","slug":"104-jaar-later-drukt-balfour-declaration-zijn-vreselijke-stempel-op-palestina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/?p=570","title":{"rendered":"104 jaar later drukt Balfour Declaration zijn vreselijke stempel op Palestina"},"content":{"rendered":"\n
Bron: Lucas Catherine<\/a>\ndewereldmorgen.be 18 mei 2021<\/a> ~~~<\/pre>\n\n\n\n
In zijn boek ‘Palestina – Geschiedenis van een Kolonisatie’, verschenen in 2002 met derde herziene druk in 2017 legt Lucas Catherine uit waarom de fameuze Balfour Declaration van 1917 nog steeds zijn stempel drukt op Palestina. In essentie kwam die verklaring hier op neer: een machtig westers politicus die een volk (Joden) kwijt wou, schonk hen een land (Palestina) dat niet van hem was zonder rekening te houden met het volk (Palestijnen) dat er al woonde. Zo ging dat toen \u2026 tot vandaag.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
100 jaar Balfourverklaring<\/h3>\n\n\n\n
De Groote Oorlog begon in 1914 en eindigde in 1918 met een wapenstilstand. Of toch niet? Betekende 11 november echt het einde van de Eerste Wereldoorlog, of duurt die onder een ander vorm nog altijd voort?<\/p>\n\n\n\n
Een op het eerste zicht niet voor de hand liggende vraag. Toch is de vraag allesbehalve retorisch als je weet dat na die wapenstilstand het Ottomaanse Rijk in puin lag en westerse machten de brokken onder elkaar verdeelden.<\/p>\n\n\n\n
Zo moesten in de nawee\u00ebn van de Eerste Wereldoorlog de Turken een eigen Turkse staat uitbouwen en ontstonden Libanon, Syri\u00eb en Irak, net als Qatar en Saoedi-Arabi\u00eb, landen die sindsdien vooral autoritaire regimes en oorlog hebben gekend. En dan is er nog Palestina en de kolonisatie van dat land door Joodse Oost-Europeanen.<\/p>\n\n\n\n
Inzicht in die tot op de dag van vandaag voortdurende conflicten verkrijg je door de in alle opzichten centraal staande Palestijnse kwestie door een historische bril te bekijken.<\/p>\n\n\n\n
Op 2 november 1917 \u2013 de wapenstilstand van de Groote Oorlog is dan zelfs nog niet officieel afgekondigd \u2013 verklaart de Britse minister van Buitenlandse Zaken Lord Balfour dat Groot-Brittanni\u00eb de kolonisatie van Palestina door Europese Joden zal steunen. Het is honderd jaar geleden, maar Palestina is nu nog altijd het middelpunt van al wat revolteert of  ontploft in het Midden-Oosten.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Bron: Public Domain<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Die Balfourverklaring is een vreemd document en dit om verschillende redenen. Om te beginnen deed Balfour zijn belofte in 1917, terwijl Groot-Brittanni\u00eb officieel pas in 1922 van de Volkenbond[1]<\/a> een bestuursmandaat over Palestina zou verwerven. Bovendien richtte hij zijn verklaring aan Lord Walter Rothschild, die een niet-zionistisch verleden had.<\/p>\n\n\n\n
Maar Rothschild moest als boodschapper fungeren: \u2018bring to the knowledge of the Zionist Federation<\/em>\u2019, schrijft Balfour in zijn Verklaring. De voorzitter van de Zionistische Federatie was de Britse Jood Chaim Weizmann. Hij was dus de ware bestemmeling van de Verklaring.<\/p>\n\n\n\n
Naar de Palestijnse bevolking verwijst de Verklaring slechts in bedenkelijke termen: \u2018the existing non-jewish communities in Palestine<\/em>\u2019. Nochtans was Palestina in 1917 een Arabisch land, met een heel kleine minderheid van overwegend om religieuze redenen ge\u00efmmigreerde Europese Joden. Palestina telde net voor de Eerste Wereldoorlog 754.275 inwoners, van wie slechts zeven procent Joods was.<\/p>\n\n\n\n
Tot de Britse verovering van Palestina tijdens de Eerste Wereldoorlog was het land onderdeel van het Ottomaanse Rijk. De Balfourverklaring moet dan ook gezien worden in de politieke context van de Groote Oorlog en het antisemitisme in Europa.<\/p>\n\n\n\n
De Groote Oorlog<\/h3>\n\n\n\n
In de lente van 1916 kwamen de geallieerden voor het eerst bijeen om te bespreken hoe ze het Ottomaanse Rijk na zijn nederlaag in de Groote Oorlog zouden opdelen. Na enkele vergaderingen en het uitwisselen van diplomatieke nota\u2019s werden de akkoorden opgesteld door de Britse diplomaat Mark Sykes, zijn Franse collega Georges Picot en de tsaristische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Sazonov. Officieel heette dat toen The Anglo-Franco-Russian Agreement (April-May 1916)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n
Waarom Sazonov tegenwoordig vergeten is, wordt direct duidelijk. De drie besloten de buit als volgt te verdelen: Frankrijk zou het grootste deel van Syri\u00eb krijgen, een deel van Zuid-Anatoli\u00eb en Mosoel in Noord-Irak. Het grootste deel van Irak zou naar Engeland gaan, net als Jordani\u00eb en de Naqabwoestijn (de Negeb) in Palestina.<\/p>\n\n\n\n
Rusland zou Oost-Anatoli\u00eb annexeren (het grensgebied langs de Russisch-Turkse grens) en verder Istanbul, de Bosporus, de Dardanellen en Armeni\u00eb. Omdat het Russisch Rijk kloosters en scholen bezat in Nazareth, Nabloes, Hebron en Jeruzalem claimde de tsaar ook Palestina. Maar dat stonden de Britten niet toe. Daarom zou Palestina internationaal gebied worden, maar met Russische invloed.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
Map: Encyclopedia Brittanica<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Maar toen kwam de Russische Revolutie. De bolsjewieken zagen om evidente ideologische redenen af van nieuw koloniaal gebied. Meer nog, ze maakten de akkoorden publiek en de kaart moest hertekend worden tot wat we nu kennen als Syri\u00eb, Irak, Libanon, Isra\u00ebl en Jordani\u00eb. In het Arabisch heette heel dit gebied eeuwenlang Sham.<\/p>\n\n\n\n
De Islamitische Staat (IS) wilde<\/em> die grenzen wegvegen. Een van hun eerste propagandafilmpjes (in 2014) was het symbolisch wegbulldozeren van de grens tussen Syri\u00eb en Irak. V\u00f3\u00f3r die mediagenieke actie van IS waren de namen van Sykes en Picot bij het grote publiek even onbekend als die van Sazonov.<\/p>\n\n\n\n
Nadat Sovjet-Rusland zich uit de imperialistische deal had teruggetrokken, werd nog even overwogen om het gebied rond Jeruzalem en het grootste deel van Palestina Belgisch te maken, maar de Britten hadden onder generaal Allenby de facto het gebied veroverd en het werd Brits.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
De antisemiet Lord Balfour speelde daarbij een grote rol. In 1905 had hij als eerste minister de Aliens Act<\/em> laten goedkeuren. Die wet was vooral gericht tegen de toevloed van Oost-Europese Joden in Engeland als gevolg van pogroms in hun Oost-Europese thuislanden. Met de Aliens Act<\/em> wilde hij al die vluchtelingen buiten Groot-Brittanni\u00eb houden.<\/p>\n\n\n\n
Balfour verklaarde in het Britse Lagerhuis onder meer: \u2018Er is het land een immens ongeluk overkomen door deze immigratiegolf die vooral uit Joden bestaat.\u2019 En: \u2018Zij blijven een volk dat zich apart houdt. Ze belijden niet alleen een andere religie dan de overgrote meerderheid van onze landgenoten, maar huwen ook alleen maar onder elkaar.\u2019 Waarop het Zevende Zionistisch Congres Balfour uitriep tot \u2018een openlijke antisemiet en vijand van heel het Joodse volk\u2019.<\/p>\n\n\n\n
In 1917 werd Lord Balfour minister van Buitenlandse Zaken en zal hij de zionisten Britse hulp aanbieden bij hun kolonisatie van Palestina. Er was al lang sprake van een offici\u00eble Britse steunverklaring voor de zionisten. Het gepaste moment deed zich voor nadat Rusland was uitgeschakeld door de Oktoberrevolutie en zijn invloed over Palestina liet vallen.<\/p>\n\n\n\n
Balfour kon dus gerust zijn dat zijn beruchte verklaring van 2 november niet op Russische weerstand zou botsen. De Oost-Europese Joden konden hun project om Palestina te koloniseren verder uitwerken onder Britse bescherming. Daarbij speelden voor de Britten nog andere belangen mee dan enkel het \u2018wegwerken van ongenode Joden uit Oost-Europa\u2019.<\/p>\n\n\n\n
Engeland zag in de zionisten \u2018een zelfgeorganiseerde groep Europese kolonisten die daar onder Britse bescherming het land konden bezetten\u2019, zoals Balfours voorganger Lord Chamberlain het formuleerde, en die de strategische route naar India en de olietoevoer uit Noord-Irak via het Suezkanaal mee konden bewaken.<\/p>\n\n\n\n
Wie waren de zionisten?<\/h3>\n\n\n\n
Deze politieke beweging onder vooral Oost-Europese Joden was toen een marginale beweging. De meeste Joden waren toen nog religieus en waren vanuit hun religie tegen het zionisme gekant. Een eventuele terugkeer naar Palestina moest via de Messias gebeuren, niet via politici die konkelfoesden aan Europese koninklijke hoven.<\/p>\n\n\n\n
In Groot-Brittanni\u00eb was Chaim Weizmann de leider van de zionisten. Hij was een Russische Jood die naar Groot-Brittanni\u00eb was ge\u00ebmigreerd. Als docent biochemie aan de universiteit van Manchester vond hij een nieuw en makkelijk proc\u00e9d\u00e9 uit om aceton te distilleren. Aceton was nodig voor de productie van obussen en bommen en dankzij hem kon Groot-Brittanni\u00eb de productie ervan opdrijven tijdens de oorlog.<\/p>\n\n\n\n
\"\"
De Russische naar GB ge\u00ebmigreerde Jood Chaim Weizman, eerste president van Isra\u00ebl, was de inspirator achter de Balfour Declaration. Foto: Public Domain<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
Weizmann had Lord Balfour in 1911 in zijn lab leren kennen toen hij voor het ministerie van Oorlog werkte. Zelf schrijft Weizmann: \u2018Ik werkte toen voor de Admiraliteit en Lord Balfour was de verantwoordelijke minister. (\u2026) Toen ik zijn kantoor betrad, waren zijn eerste woorden: \u201cWeet u, dokter Weizmann, als de Geallieerden de oorlog winnen, zal u allicht toch nog uw Jeruzalem kunnen krijgen.\u201d\u2019<\/p>\n\n\n\n
Meer nog, Weizmann schrijft ook: \u2018Omdat ik de onderhandelingen met de regering mee mocht voeren, weet ik goed in welke geest de Balfourverklaring ons is gegeven.\u2019 Weizmann was de grote lobbyist achter de Balfourverklaring. Hij gebruikte daarbij de invloed van de familie Rotschild. Vandaar Balfours aanhef \u2018Dear Lord Rothschild<\/em>\u2019.<\/p>\n\n\n\n
Wie waren de Rothschilds?<\/h3>\n\n\n\n
De Rothschilds waren grootfinanciers die in heel Europa opereerden, zowel in Frankrijk en Groot-Brittanni\u00eb als in ons land. Zo hadden ze bij de stichting van Belgi\u00eb Leopold I de nodige financi\u00eble ruggengraat bezorgd. En hun Belgische vertegenwoordiger, baron Lambert, die getrouwd was met barones Zo\u00e9 de Rothschild, had Leopold II zijn Congodroom mee helpen financieren.<\/p>\n\n\n\n
Oorspronkelijk waren de Rothschilds geen zionisten. Ze koloniseerden wel in Palestina, maar dat deden ze ook in Algerije, waar ze in de wijnbouw zaten. In Frankrijk kochten ze prestigieuze domeinen op als Mouton of Lafitte, maar de massaproductie van goedkope tafelwijn gebeurde in Algerije.<\/p>\n\n\n\n
Palestina speelde ook zo\u2019n rol. In 1890 engageerden zij in hun Palestijnse kolonies een ma\u00eetre de chai<\/em> uit Bordeaux en in 1897 stichten zij de Kommandit Gesellschaft Karmel met hoofdzetel in Warschau en bijhuizen in onder meer Wenen en New York. Voor hun Palestijnse wijn mikten zij op Joodse klanten, hun wijn was immers koosjer.<\/p>\n\n\n\n
Net voor de Eerste Wereldoorlog bezaten zij 24 kolonies in Palestina. Daar werkten hoofdzakelijk goedkope Palestijnse arbeiders, tot grote ergernis van de kleine groep zionisten die toen al in Palestina woonde.<\/p>\n\n\n\n
De belangrijkste kolonie, gesticht op grond van het Palestijnse dorp Tantura, was Zichron Ya\u2019acob, Hebreeuws voor \u2018gedachtenis aan Jakob\u2019. Het gaat hier niet om de Bijbelse Jakob, maar om Jacob (James) Rothschild, de vader van Edmund Rotschild, de man die de kolonisatie in Palestina dirigeerde.<\/p>\n\n\n\n
Maar het is nog een ander familielid, baron Walter de Rothschild, aan wie de Balfourverklaring is gericht. Iedereen wist echter dat de Verklaring in de praktijk gericht was aan zionistenleider Chaim Weizmann. Die had zo zijn eigen idee\u00ebn over samenleven met Palestijnen: \u2018\u2026 het is een gevecht tussen een Jood en een geit. Als je geiten wilt hoeden op plaatsen waar je bloeiende sinaasappelplantages kan hebben, dan is er geen plaats in Palestina \u2026\u2019 De Balfourverklaring diende dus om de nodige \u2018ruimte\u2019 voor het zionisme te cre\u00ebren.<\/p>\n\n\n\n
Daar komen de wahabieten!<\/h3>\n\n\n\n
Er zit nog een ander aspect aan die verklaring. Ze is een schoolvoorbeeld van imperial perfidity<\/em>. De Britten hadden namelijk aan sjarif Hussein, de emir van Mekka, een groot Arabisch rijk beloofd in ruil voor de Arabische opstand tegen het Ottomaanse Rijk \u2013 u weet wel, die opstand die in de Europese verbeelding geleid werd door Lawrence of Arabia.<\/p>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
Hussein zal echter alleen koning worden van de Hijaz, de westkust van het Arabische schiereiland. Toch zal hij jarenlang aandringen op het herzien van de Balfourverklaring om zo de Palestijnen meer rechten te geven. Het zal niet baten en de gevolgen werken tot nu door.<\/p>\n\n\n\n
Zoals de Libanees-Egyptische diplomaat George Antonius schrijft in zijn klassiek geworden boek over het Arabisch nationalisme, The Arab Awakening<\/em>: \u201cHusseins laatste poging was een persoonlijke brief aan premier Ramsay MacDonald, gedateerd 4 augustus 1924, waarin hij nog eens aandrong op het uitvoeren van de beloften gedaan tijdens de oorlog, tijdens de Arabische Revolte. Hij kreeg nooit een antwoord want voor de maand augustus om was vielen de wahabieten de Hijaz binnen en werd hij afgezet.\u201d Die wahabieten brachten de clan van de Saoedi\u2019s aan de macht, die nu nog over Saoedi-Arabi\u00eb heersen.<\/p>\n\n\n\n
Saoedi-Arabi\u00eb, Syri\u00eb, Irak, Palestina: de Groote Oorlog werkt er nog altijd <\/p>\n\n\n\n
\"\"
Foto: Johan Depoortere<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
Lucas Catherine. Palestina \u2013 Geschiedenis van een Kolonisatie. EPO, Antwerpen, (2002). Derde herziende druk 2017. 348 pp. ISBN 978 94 N6267 119 5. Deze tekst is pagina 11-16 uit het boek. Lees de recensie hier<\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Note:<\/h3>\n\n\n\n
[1]<\/a> De Volkenbond (League of Nations) was na de oorlog opgericht in 1919 met ontwapening en oorlogspreventie door collectieve veiligheid als voornaamste doelstelling. De organisatie was geen succes en werd in 1946 formeel ontbonden, nadat in 1945 de Verenigde Naties waren opgericht (nvdr).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bron: Lucas Catherine dewereldmorgen.be 18 mei 2021 ~~~ In zijn boek ‘Palestina – Geschiedenis van een Kolonisatie’, verschenen in 2002 met derde herziene druk in 2017 legt Lucas Catherine uit waarom de fameuze Balfour Declaration van 1917 nog steeds zijn stempel drukt op Palestina. In essentie kwam die verklaring hier op neer: een machtig westers […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":579,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[],"class_list":["post-570","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-geschiedenis"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/570","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=570"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/570\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=570"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=570"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.palestinasolidariteit.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=570"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}